365 Μέρες | Από 9 πμ έως Δύση ήλιου
GR | EN

Θαλάσσια Θηλαστικά

Ώρες Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων


Ρινοδέλφινο

Ρινοδέλφινο

ΤΑΞΗ: Κητώδη, ΥΠΟΤΑΞΗ: Οδοντοκητώδη (σαρκοφάγες φάλαινες με δόντια), ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Δελφινίδες.

 

Ζουν σε κρύες εύκρατες έως τροπικές θάλασσες.

 

Έχουν υδροδυναμικό σώμα, ιδανικά προσαρμοσμένο για γρήγορη κίνηση μέσα στο νερό, εξαιτίας του εξαιρετικά απαλού και άτριχου δέρματός τους. Φτάνουν τα 2,3 - 3,8μ σε μήκος και ζυγίζουν περίπου 150 - 300 κιλά. Σε αντίθεση με τα άλλα θηλαστικά, έχουν μόνο ένα ρουθούνι, το φυσητήρα, το οποίο βρίσκεται στη κορυφή του κεφαλιού τους, από το οποίο αναπνέουν.

 

Περνούν τον περισσότερο χρόνο της ζωής τους κάτω από το νερό, αλλά ανεβαίνουν στην επιφάνεια για να αναπνεύσουν (δεν μπορούν να πάρουν οξυγόνο από το νερό).
Όπως όλα τα θηλαστικά, τα δελφίνια είναι θερμόαιμα. Για να μπορούν να διατηρούν την θερμοκρασία τους στο υδάτινο περιβάλλον στους 36 - 37°C, το σώμα τους περιβάλλεται από μια παχιά επικάλυψη υποδόριου λίπους, το λιπόστρωμα. Επίσης έχουν ελεγχόμενη ροή αίματος από το εσωτερικό του σώματος προς την επιφάνεια, περιορίζοντας έτσι την απώλεια θερμότητας και επιπλέον μειώνουν τους καρδιακούς τους παλμούς σε 12 χτύπους το λεπτό.

 

Το ραχιαίο πτερύγιο, τα πρόσθια πτερύγια και η ουρά βοηθούν στην αποβολή θερμότητας.
Αντίθετα από τα ψάρια, τα δελφίνια κολυμπούν κουνώντας την ουρά τους πάνω κάτω και χρησιμοποιούν το ραχιαίο τους πτερύγιο για ισορροπία και  τα πρόσθια πτερύγια ως πηδάλιο.
Η διάρκεια ζωής των δελφινιών είναι 25 - 50 χρόνια.

 

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΦΥΣΗ
Κοινό και ευρέως διαδεδομένο, αλλά κάποιοι απομονωμένοι και τοπικοί πληθυσμοί κινδυνεύουν να εξαφανιστούν. Κύριες αιτίες είναι: Η αλλοίωση του φυσικού τους περιβάλλοντος, η αντιπαράθεση με τους ψαράδες, η ρύπανση της θάλασσας, η θανάτωσή τους (για τροφή ή δολώματα σε ορισμένες περιοχές), οι ιογενείς επιδημίες, η μεγάλη έκθεση σε τοξίνες, η εμπλοκή σε δίχτυα και η σύγκρουση με πλοία.

 

Οι φυσικοί τους εχθροί είναι οι καρχαρίες.

 

Στην Ελλάδα τα δελφίνια ήταν επικηρυγμένα!!! με υπουργική απόφαση του 1972, η οποία καταργήθηκε το 1982. Σήμερα τα περισσότερα είδη δελφινιών θεωρούνται προστατευόμενα και η αλιεία τους απαγορεύεται στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και σε πολλές χώρες του κόσμου. Το υποείδος ponticus είναι απειλούμενο.


Αισθήσεις:
Τα μάτια τους είναι τέλεια προσαρμοσμένα για να βλέπουν καλά μέσα και έξω από το νερό.
Έχουν πολύ αναπτυγμένη ακοή και επικοινωνούν μεταξύ τους με διάφορους ήχους.
Η πιο δυνατή αίσθηση των δελφινιών είναι ο ηχοεντοπισμός. Παράγουν ήχους  οι οποίοι αντανακλώνται από τα αντικείμενα που συναντούν, προκαλώντας αντίλαλο από τον οποίο μπορούν να σχηματίσουν άριστη ηχητική «εικόνα» του περιβάλλοντός τους. Ο ηχοεντοπισμός βοηθά τα δελφίνια να εντοπίσουν τα θηράματά τους, τους θηρευτές τους και για να βρίσκουν το δρόμο τους. Οι ήχοι που εκπέμπουν κυμαίνονται από 0,2 χιλιόκυκλους έως το φάσμα των υπερήχων, περίπου 80 - 160 χιλιοκύκλους. Οι ήχοι αυτοί παράγονται από την ρινική κοιλότητα και όχι από τον λάρυγγα. 
Δεν έχουν καθόλου όσφρηση. Η αίσθηση της γεύσης τους είναι πολύ πιο ευαίσθητη από του ανθρώπου.

 

Κοινωνική συμπεριφορά:
Τα δελφίνια είναι πολύ κοινωνικά ζώα. Ανάλογα με τη περιοχή που ζουν, τα συναντάμε σε ομάδες από 2 - 15 ατόμων. Ομάδες με περισσότερα από 1000 άτομα έχουν επίσης καταγραφεί, όπως και μοναχικά αρσενικά.
Η βασική δομή των ομάδων είναι:
- μητέρες με τα μικρά τους και πιθανόν κάποια αρσενικά.
- Ανήλικα αρσενικά και θηλυκά με προσωρινό σύνδεσμο.
- Ενήλικα αρσενικά, μοναχικά ή σε μικρές δεμένες ομάδες 2 - 3 ατόμων.
Τα δελφίνια μπορεί να γίνουν επιθετικά για να διατηρήσουν την ιεραρχία της ομάδας.

 

Αναπαραγωγή:
Τα δελφίνια ζευγαρώνουν, γεννούν, θηλάζουν και μεγαλώνουν τα μικρά τους μέσα στο νερό. Αναπαράγονται όλο το χρόνο, αλλά κυρίως τους θερμότερους μήνες. Είναι πολύγαμα. Τα θηλυκά ωριμάζουν σεξουαλικά σε ηλικία 7  - 12 ετών, τα αρσενικά στα 10 - 13. Η κύηση διαρκεί περίπου 12 μήνες. Κατά τον τοκετό, το μωρό συνήθως βγαίνει με την ουρά. Τα νεογέννητα είναι περίπου 1 μέτρο και ζυγίζουν 11 - 12 κιλά. Το μικρό θηλάζει για περίπου 2 χρόνια. Στους 4 μήνες, το μικρό μπορεί  να τρώει επίσης και ψάρι. Τα μικρά μένουν με τη μητέρα τους  για 3 - 6 χρόνια. Μετά από αυτό το διάστημα, η μητέρα είναι έτοιμη να ζευγαρώσει ξανά.


Εντυπωσιακές πληροφορίες!
Τα δελφίνια είναι ιδιαίτερα έξυπνα και έχουν μιμητικές ικανότητες. Σε σχέση με τον άνθρωπο, ο εγκέφαλός τους έχει διπλάσιες και πιο πολυσύνθετες έλικες, και περισσότερους νευρώνες. Τα δελφίνια δεν κοιμούνται ποτέ! Κατά την διάρκεια της νύχτας, το αριστερό και δεξί ημισφαίριο του εγκεφάλου ξεκουράζονται εναλλάξ, επιτρέποντας στο ζώο να παραμένει σε εγρήγορση έτσι ώστε να μπορεί να αναδύεται για να αναπνεύσει και να εκτελεί βασικές δραστηριότητες.
Πήδανε έως 5 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας για να στριμώξουν κοπάδια ψαριών, για ερωτική επίδειξη ή απλά για διασκέδαση. Κολυμπάνε με ταχύτητα έως 45χιλ/ώρα. Μπορούν να καταδυθούν σε βάθος έως 300 μέτρα και να παραμείνουν κάτω από το νερό για περίπου 15 λεπτά. Όταν ένα μέλος της ομάδας είναι άρρωστο ή τραυματισμένο, δύο άλλα δελφίνια το βοηθάνε να κρατηθεί στην επιφάνεια έως ότου να συνέλθει.  Τα δελφίνια βοηθάνε με μεγάλη επιτυχία για στη θεραπεία ατόμων με ψυχολογικά προβλήματα και αναπτυξιακές δυσκολίες. Το μεγαλύτερο μέλος της οικογένειας των δελφινιών είναι η Όρκα.

 

Τα δελφίνια στη μυθολογία
Το δελφίνι ήταν γνωστό από τα αρχαία χρόνια και αναφέρεται συχνά στην Ελληνική μυθολογία.
Ο θεός Απόλλων αφού πάλεψε με τον δράκο Πύθωνα, ίδρυσε το ναό  στους Δελφούς. Μετά πήρε τη μορφή ενός κοπαδιού δελφινιών και οδήγησε ένα χαμένο πλοίο. Οι ναύτες έκπληκτοι ορκίστηκαν να   υπηρετούν το ναό του Απόλλωνα και το μετονόμασαν σε Δελφούς  προς τιμή της μορφής που είχε πάρει.
Το πλοίο του Οδυσσέα είχε ως έμβλημα ένα δελφίνι, που ο ήρωας έβαλε από ευγνωμοσύνη, γιατί ένα δελφίνι είχε σώσει το γιο του Τηλέμαχο.
Το παλάτι της Κνωσού ήταν διακοσμημένο με αναπαραστάσεις δελφινιών.
Έχουν βρεθεί πολλά αρχαία νομίσματα και αγγεία που παριστάνουν δελφίνια.
Στην ιστορία του Αρίωνα του Λυρωδού, ο Ηρόδοτος γράφει ότι μια μέρα όπως γύριζε από ένα ταξίδι, το πλήρωμα τον απείλησε ότι θα τον ρίξει από το πλοίο για να του πάρει τα χρήματα.  Εκείνος ζήτησε σαν τελευταία χάρη να παίξει τη λύρα του. Ένα κοπάδι δελφινιών που το είχε μαγέψει η μουσική του τον έσωσε και τον μετέφεραν στη ράχη τους ως την ακτή.
Ο Θεός Διόνυσος μετέτρεψε σε δελφίνια τους πειρατές που του επιτέθηκαν και τους ανέθεσε να σώζουν τους ναυτικούς που κινδύνευαν.
Τα δελφίνια κουβαλούσαν τον Διόνυσο από και προς τον άλλο κόσμο.
Τα δελφίνια συνόδευαν πάντοτε τον Ποσειδώνα, τον θεό της θάλασσας, όταν ταξίδευε με το χρυσό του άρμα πάνω από τα κύματα.




Φώκια η κοινή

Φώκια η κοινή

Ζουν σε ακτές αλλά και σε κόλπους, ποτάμια και εκβολές. Βγαίνουν στην ξηρά για να αναπαραχθούν, να ξεκουραστούν και να αλλάξουν τρίχωμα. Στο νερό είναι μοναχικά, αλλά στην ξηρά σχηματίζουν μεγάλες ομάδες.

 

Σε αντίθεση με τα δελφίνια, οι φώκιες εκπνέουν πριν καταδυθούν. Μπορούν να μείνουν κάτω από το νερό για περίπου 10 λεπτά και να φτάσουν σε βάθος 150 μέτρων ή και περισσότερο.

 

Τα ενήλικα αρσενικά φτάνουν το 1,9μ και τα 150 κιλά, τα θηλυκά 1,7μ και 110 κιλά. Τα αρσενικά ζευγαρώνουν με ένα ή μερικά θηλυκά σε μια περίοδο. Η περίοδος κύησης διαρκεί ~11 μήνες. Τα θηλυκά φροντίζουν το μικρό τους για μόνο 3 - 4 εβδομάδες. Το μικρό μπορεί να κολυμπήσει και να καταδυθεί αμέσως μετά τη γέννησή του και η μητέρα συχνά το κουβαλά στην πλάτη της στο νερό. Τα θηλυκά ζουν έως 35 χρόνια, τα αρσενικά έως 25.

 

• Καλή όραση μέσα και έξω από το νερό, πιθανόν ασπρόμαυρη.
• Πολύ ανεπτυγμένη όσφρηση μόνο έξω από το νερό. Τα θηλυκά τη χρησιμοποιούν για να αναγνωρίζουν τα μικρά τους, και τα αρσενικά για να βρίσκουν τα θηλυκά σε οίστρο.
• Τα ευαίσθητα μουστάκια τους έχουν νευρικές ίνες και χρησιμεύουν για πλοήγηση και εύρεση θηραμάτων.
• Δεν έχουν εξωτερικά αυτιά. Έχουν μόνο μια οπή πίσω από τα μάτια και η ακοή τους είναι εξαιρετική. Προσδιορίζουν την προέλευση του ήχου με μεγάλη ακρίβεια κάνοντας κινήσεις σάρωσης με το κεφάλι τους.
• Πολλαπλά στρώματα λίπους παρέχουν μόνωση, πλευστότητα και αποθήκευση ενέργειας.
• Κοντή και πυκνή γούνα με μοναδικά σχέδια , όπως τα ανθρώπινα αποτυπώματα.
• Αδένες στο δέρμα εκκρίνουν λάδι που προστατεύει τη γούνα.
• Για υδροδυναμικούς λόγους κανένα μέρος του σώματός τους δεν εξέχει. Ακόμα και τα γεννητικά τους όργανα είναι κρυμμένα σε πτυχή δέρματος!
• Τα πτερύγια είναι πολύ κοντά, καλύπτονται με γούνα και έχουν νύχια έως 5εκ. μήκος.
• Είναι προσαρμοσμένα για κολύμπι, αλλά όχι για περπάτημα.

 

Κατάσταση στη φύση: Σταθερός πληθυσμός, εκτιμάται σε 500.000 ζώα. Οι κύριες απειλές τους είναι η εμπλοκή σε δίχτυα, η υπεραλίευση, το παράνομο κυνήγι και η αδειοδοτημένη θανάτωσή τους για την προστασία των αλιευμάτων, (επιτρέπεται στην Αγγλία, τον Καναδά και τις ΗΠΑ), οι ιογενείς επιδημίες, οι πετρελαιοκηλίδες και η χημική μόλυνση. Οι φυσικοί τους εχθροί είναι οι μεγάλοι καρχαρίες, οι όρκες, οι θαλάσσιοι ελέφαντες, οι γλάροι και τα κοράκια, τα άγρια σκυλιά και οι αετοί.